Eleştiri Dizisi

Ana Sayfa/Eleştiri Dizisi

Romantik Yalan ve Romansal Hakikat – Rene Girard

By |Kasım 17th, 2014|

Girard, beş büyük romancının Cervantes, Stendhal, Flaubert, Proust ve Dostoyevski yapıtlarını çözümleyerek, "üçgen arzu" romanı adını verdiği belli bir roman türünü tanımlamaya girişiyor. Romantik yanılsamanın en keskin eleştirilerinden birini içeren bu çalışma, edebiyatın kapsamının dışına çıkarak çağdaş yaşamın psikolojisini, moda, reklamcılık ve propaganda gibi olguları da inceliyor ve şu temel soruya yanıt arıyor: İnsanlar kendilerini

Proust – Samuel Beckett

By |Kasım 17th, 2014|

Proust, Beckett'in yayımlanmış ilk kitabıdır. Beckett, 1930'da yazdığı bu eleştirel monografide, doğrudan doğruya, Proust'un romanının merkezinde yer alan "zaman" sorununa hücum eder. Arzu, ölüm ve alışkanlık gibi ikincil izlekler, bu kök sorunun çevresinde çözümlenir. Proust, Proust'un ilginç yaşamıyla ilgili söylentileri bir yana iterek Kayıp Zamanın İzinde'nin kendisine yönelen ilk sistemli çalışmalarından biridir.Kitap yayımlandığında İngiltere'de Daily

Roman Kuramı – Georg Lukacs

By |Kasım 17th, 2014|

Roman Kuramı bir edebi tür olarak roman üzerine yapılmış ilk büyük sistematik çalışmadır. Lukacs burada biçimsel ve estetik kategorilerin tarihsel-mantıksal zorunluluğunu, imkanlarını, iç çelişkilerini ve sınırlarını ortaya koyar. Lukacs'ın bu gençlik yapıtı, Walter Benjamin'den Adorno'ya, Paul ve Man'dan Edward Said'e kadar birçok eleştirmen ve edebiyat kuramcısı için de her zaman ana kaynaklardan biri olmuştur. Roman

Fantastik – Tzvetan Todorov

By |Kasım 17th, 2014|

Metis Eleştiri'de daha önce Todorov'un Poetikaya Giriş'ini yayımlamıştık. Bu kez, orada betimlediği yöntemini bir edebi türe uyguladığı Fantastik'e yer veriyoruz. Fantastik, yapısalcı poetikanın en tipik ve en başarılı uygulamalarından biridir. Kitabın çıkış noktası, fantastik olarak nitelenen belli anlatılar değil, bir edebi tür olarak fantastiktir. Edebi tür böylece, anlamı kendi içinde saklı, kendinden ibaret özerk bir

Fantastik – Tzvetan Todorov

By |Kasım 17th, 2014|

Metis Eleştiri'de daha önce Todorov'un Poetikaya Giriş'ini yayımlamıştık. Bu kez, orada betimlediği yöntemini bir edebi türe uyguladığı Fantastik'e yer veriyoruz. Fantastik, yapısalcı poetikanın en tipik ve en başarılı uygulamalarından biridir. Kitabın çıkış noktası, fantastik olarak nitelenen belli anlatılar değil, bir edebi tür olarak fantastiktir. Edebi tür böylece, anlamı kendi içinde saklı, kendinden ibaret özerk bir

Bellekteki Huriler – Ahmet Sait Akçay

By |Kasım 17th, 2014|

Bellekteki Huriler, Siyasal İslam'ın bir sonucu olarak ortaya çıkan "hidayet romanları"nın işlevselliğini eleştirel bakış açısıyla sunuyor. Hidayet romanlarının dönemsel bir bilinci yansıttığına dikkat çeken Ahmet Sait Akçay, çalışmasında müslümanların yakın dönemdeki dönüşümlerinin popüler kültürdeki yansımalarına vurgu yapıyor.Akçay, hidayet romanlaırnın zaman içerisinde İslamcı algılamaya koşut olarak epik karakterinden arınıp fantastik bir yapıya büründüğünü savlarken, Hekimoğlu İsmail,

Kitapla Hayal Etmek – Elaine Scarry

By |Kasım 17th, 2014|

Kitapla Hayal Etmek, edebiyat eleştirisi, felsefe ve bilişsel psikolojinin parlak bir sentezini yaparak daha önce üzerinde pek çalışılmamış bir alan açıyor: Edebiyat eserlerinde tasvir edilen kişileri, sahneleri, ayrıntıları biz okurların zihinlerimizde nasıl olup da canlandırabildiğimizi, kitaplarla nasıl hayal kurabildiğimizi ve örtük talimatlarla oluşturduğumuz bu hayallerin neden çoğu kez gerçek hayatta kendi başımıza kurduğumuz hayallerden çok

Kitapla Hayal Etmek – Elaine Scarry

By |Kasım 17th, 2014|

Kitapla Hayal Etmek, edebiyat eleştirisi, felsefe ve bilişsel psikolojinin parlak bir sentezini yaparak daha önce üzerinde pek çalışılmamış bir alan açıyor: Edebiyat eserlerinde tasvir edilen kişileri, sahneleri, ayrıntıları biz okurların zihinlerimizde nasıl olup da canlandırabildiğimizi, kitaplarla nasıl hayal kurabildiğimizi ve örtük talimatlarla oluşturduğumuz bu hayallerin neden çoğu kez gerçek hayatta kendi başımıza kurduğumuz hayallerden çok

Körlük Ve İçgörü – Paul de Man

By |Kasım 17th, 2014|

Edebiyat eleştirisi alanının yirminci yüzyıldaki en önemli isimlerinden Paul de Man'ın, okumanın problemli yapısına yoğunlaşan, ve edebiyatla ilgilenenlerin birer okur olarak kendi rollerine ilişkin varsayımlarını sorgulayan, geniş etkili ve klasikleşmiş eseri Körlük ve İçgörü nihayet Türkçede.De Man bu kitaptaki denemelerinde başka edebiyat kuramcıları gibi doğrudan edebiyat eserlerinden değil, edebiyata bakışlarındaki derinlik herkesçe kabul edilmiş olan

Modernizm İdeolojisi – Fredric Jameson

By |Kasım 17th, 2014|

Marksist eleştirmen ve kültür teorisyeni Fredric Jameson'ın edebiyat yazılarından hazırladığımız kapsamlı bir seçki: Yorumlama teorisi, edebi tür anlayışları, Üçüncü Dünya Edebiyatı ve ulusal alegori, siyasal bir sorun olarak haz, edebiyat eleştirisinin tarih ve teori içindeki yeri, teorik jargon gibi temaları çözümleyen yazıları ile, Flaubert, Joyce, Robbe-Grillet gibi modernist ya da proto-modernist anlatı yazarlarının ve Baudelaire,

Sihir ve Ütopya – U. Uraz Aydın

By |Kasım 17th, 2014|

Tıpkı romantizmin ve ardından sürrealizmin yapmaya çalıştığı gibi, Tolkien de, büyüsü bozulan bir dünyayı yeni bir mit aracılığıyla yeniden büyülemek istemiştir. Schlegel'in deyimiyle 'hayal gücünün o güzel düzensizliğini' devreye sokarak Tolkien, kapitalist modernleşmenin doğurduğu hesapçı zihniyetle, doğayı bir nesne olarak kavrayan anlayışla, teknolojik ilerlemenin fetişleştirilmesiyle hesaplaşmıştır. Fakat, eserinin merkezinde yatan ve geçmişin Altın Çağı'nı özlemle

Başlangıçlar – Niyet ve Yöntem – Edward W. Said

By |Kasım 17th, 2014|

Ülkemizde daha çok Şarkiyatçılık ve Filistin sorunu hakkındaki eleştirel çalışmalarıyla tanınan Edward W. Said'in edebiyat eleştirisi alanındaki en önemli çalışması Başlangıçlar. Said bu kitabında Milton, Hopkins, Wordsworth gibi büyük şairler ile, Dickens, Hardy, Conrad, Mann, Proust gibi romancıların eserlerini, özellikle Vico, Auerbach ve Foucault'dan hareketle geliştirdiği ama son derece kendine özgü bir kuramsal perspektiften okuyarak,

Denemeler 1 – Fethi Naci

By |Kasım 17th, 2014|

Edebiyat eleştirileri genellikle tanıtım bültenlerine dönüştü. Edebi eserlerin derinlemesine ve niteliksel incelemeleri yapılmıyor.Nurullah Ataç'la başlayan, Fethi Naci ile süregelen bir eleştiri ekolü ne yazık ki gelecek kuşaklara devrolmuyor. Fethi Naci'nin büyük bir birikim ve şaşmaz bir üslupla kaleme aldığı Reşat Nuri Romancılığı, Yaşar Kemal Romancılığı Sait Faik Hikayeciliği gibi esaslı edebiyatçı incelemelerine artık rastlamıyoruz. 10

Sanat Eleştirisi – Ayla Ersoy

By |Kasım 17th, 2014|

Güzel Sanatlar eğitimi veren yüksek okulların Yüksek Lisans programlarında ve Eğitim Fakültelerinin Güzel sanatlar Eğitimi Bölümü Resim-İş Eğitimi Ana bilim dallarında "Sanat Eleştirisi " dersleri okutulmaktadır. Yıllardır benim de Atatürk Eğitim Fakültesi, Resim Bölümünde verdiğim bu dersin en güç yanı öğrencilere kaynak olarak önerebileceğimiz Türkçe yayınlanmış kitapların olmayışıdır. Eleştiri adını taşıyan birkaç kitap da daha

Kabuğunu Kıran Hikaye – Jale Özata Dirlikyapan

By |Kasım 17th, 2014|

Bilge Karasu Edebiyat İncelemeleri Dizisi'nin ikinci kitabı. Jale Özata Dirlikyapan'ın doktora tezinden kitaplaştırdığı bu eseri, "1950 kuşağı öykücüleri" diye anılan bir grup yenilikçi edebiyatçının Ferit Edgü, Orhan Duru, Leylâ Erbil, Bilge Karasu, Feyyaz Kayacan, Onat Kutlar, Demir Özlü, Adnan Özyalçıner eserlerine odaklanıyor. 1950-60 arasında yazan ve yayımlayan bu isimler sorgulayıcı ve yenilikçi bakışlarıyla Türkçede modernist

Modernizm ve Postmodernizm – Semih Gümüş

By |Kasım 17th, 2014|

Modernizm özellikle Türkiye'de, edebiyat alanında nasıl ortaya çıktı, romanda, öyküde, şiirde yansıması nasıl oldu, nasıl bir yol izledi? Postmodernizm nasıl algılandı? Edebiyatımıza postmodernizm nasıl girdi? Postmodern yapıtlar okurla bağ kurabildi mi? Değerli eleştirmen Semih Gümüş bu kita-bında, özellikle bu soruları aydınlatmaya çalışan yeni denemelerini bir araya getiriyor.Modernizm ve Postmodernizm, yalnızca edebiyatımızın değil, ülkemizin de yüz

Öykünün Kedi Gözü – Semih Gümüş

By |Kasım 17th, 2014|

Semih Gümüş, eleştirinin çok okunabileceğini, özellikle gençler tarafından ilgiyle izlenebileceğini çoktan kanıtladı.Eleştiri yazınımızın önde gelen isimlerinden Semih Gümüş, edebiyatın her alanına yayılan yazılarıyla güncel eleştirinin de kendi okurunu yaratabileceğini gösteriyor, çıkardığı öykü dergileriyle "öyküsever" bir eleştirmen olarak da öne çıkıyor. Öykünün Kedi Gözü, onun öykü üzerine yazılarından derlediği ikinci kitabı. Daha önce yayımladığımız Öykünün Bahçesi

Roman Kitabı – Semih Gümüş

By |Kasım 17th, 2014|

"Roman sanatının çağdaş dünyanın öğütücü yanları karşısında sürgit öldürüle gelmekte oluşu, doğrusu, inandırıcılığını yitirmiş savların hâlâ ikide bir ortaya atılışına dayanıyor. Romanın yok olup gideceğini bekleyenler, yaşlanıyorlar; oysa roman sanatına herkesin öyle gereksinimi var ki. Kaldı ki, tanımlanabilir bir roman var mıdır? Herhalde bir olgunun yadsınabilmesi için, ilkin onun adamakıllı belirlenmesi gerekir."Eleştirmen Semih Gümüş, edebiyatımızı

Yazının Sarkacı Roman – Semih Gümüş

By |Kasım 17th, 2014|

Semih Gümüş, kitabın önsözünde roman sanatı üzerine düşüncelerini anlatıyor. Ardından, Türk edebiyatında romanın macerası üstünde duruyor. Kitabın genel çizgisi ve kapsamı bu. Yazının Sarkacı Roman, Semih Gümüş'ün Türk edebiyatının önde gelen ya da büyük ilgi görüp tartışmalar yaratan yazarlarının romanları üzerine kaleme aldığı metinleri bir araya getiriyor.Kitap, Kemal Tahir'le başlıyor ve Kemal Tahir'in romanlarındaki Osmanlı

Çözümleyici Eleştiri – Semih Gümüş

By |Kasım 17th, 2014|

Çözümleyici Eleştiri, Semih Gümüş'ün ilk kez bir kitabın başlığına çıkardığı bir eleştirel yaklaşımı ifade ediyor. Gümüş, geçtiğimiz yıllarda değişik dergilerde kaleme aldığı eleştiri üzerine yazılarını bir araya getiriyor bu kitabında. Böylece hem ülkemizde yayımlanan önemli eleştiri kitaplarını mercek altına almış, hem de kendi çözümleyici eleştiri anlayışını ortaya koyma fırsatı bulmuş oluyor.Semih Gümüş, eleştirinin artık kitaba

Etiketin Arka Yüzü – Argün Albayrak

By |Kasım 17th, 2014|

Mesleki kariyerinde sayısız başarılar elde etmiş, reklam ve medya dünyasındaki gidişata "dur yolcu" diyebilen ender bir reklam insanının anektotları...Reklam ve tüketimin dünyaya armağan ettiği "Ruh Obezitesi" gerçeği ve bu çılgınlığın girdabında "tüm değerlerini" unutmuş bir Türkiye... O; reklam ve medya dünyası içinde yaşamak zorunda kaldığı gidişata "Dur Yolcu" diyebilen ender reklam insanlarından... Tüm geçmişin, bilimin,

Kendine Doğru Yolculuk – Tahsin Yücel

By |Kasım 17th, 2014|

Tahsin Yücel, 50'li yıllarda, bir yandan öyküler yazıyor, bir yandan çeviriler yapıyordu. Aynı yıllarda göstergebilimle de ilgilenmeye başlayınca bu alanın dünyaca ünlü hocası Greimas'ın ilgisini çekti ve onun öğrencisi oldu. Bernanos, Balzac, Queneau gibi yazarların metinleri üzerine incelemeler yazmaya başladı. Bu yazılar kısa sürede Avrupa dilbilim çevrelerinde adının duyulmasını sağladı.Kendine Doğru Yolculuk, Tahsin Yücel'in 1974'ten

Edebiyat İdeoloji Ve Poetika – Ümit Aktaş

By |Kasım 17th, 2014|

Aslında anlamsal olarak birbirlerine oldukça yakın olan bu kavramların...Aslında anlamsal olarak birbirlerine oldukça yakın olan bu kavramların edebiyat, ideoloji ve poetika arasındaki mesafeleri ölçmek, hiç de kolay değil. Bir edebiyat eserinin, dahası sanatsal/estetik bir yaratıcılığın ideolojiden bütünüyle arındırılması gerektiğine dair o nahif saflık arayışıyla "sanat sanat içindir" gibi, tüm insani edimlerin ideolojik olduğunu savunan siyasal

Yazının ve Tarihin Bilinci – Semih Gümüş

By |Kasım 17th, 2014|

Edebiyat dünyamızda bir kitap üzerine kaleme alınmış kitaplara, meraklı okuru çağdaş roman sanatımızın derin sularında dolaştıracak kılavuz eserlere pek rastlanmaz. Semih Gümüş, çağdaş eleştirinin örnek çalışmaları arasında yer alan Yazının ve Tarihin Bilinci'nde, büyük usta Adalet Ağaoğlu'nun unutulmaz romanı Romantik-Bir Viyana Yazı'nı ele alıyor ve çetin ceviz bir roman için, okuru yine çetin ceviz bir

Bellekteki Huriler – Ahmet Sait Akçay

By |Kasım 17th, 2014|

Ahmet Sait Akçay, son zamanlarda iyice belirgin hale gelen İslamcı popüler kültür üzerine çok güzelbir inceleme yapmış.Ertuğrul Özkök, Hürriyet GazetesiAhmet Sait Akçay'ı benzerine az rastlanan bu incelemesinden dolayı bize yalnız kutlamak kalıyor.Popüler kültüre özel ilgi gösterenler için de çok önemli bir ürün bu.Orhan Kahyaoğlu, Radikal KitapDini propagandanın, idealize edilmiş yaşamların ve özeleştirinin aracı olarak romanın

Sisteme Sitem – Mustafa Özgül Abay

By |Kasım 17th, 2014|

Ne için yaşıyoruz ? Ne için çalışıyoruz? Geçmişin o puslu vadilerindeki anıları silmeye itecek basit telaşlar için mi? Yoksa ayakta kalıp toplumun o kalabalık jürisine yaranacak hareketler yaparken geride bıraktığımız güzellikler için mi? Yada elden ele dolaşan ve hayatın sürdürülebilirliğinin duvarı olan pislik yüklü kağıtlar uğruna vazgeçtiğimiz merhamet için mi?En gıcır gıcır ve en temiz

Aynadaki Rüya – Hasan Öztürk

By |Kasım 17th, 2014|

Aynadaki Rüya, sokakta dolaştırılan aynanın yazarın iç dünyasına çevrilmesiyle oluşan bir kitap.Hasan Öztürk; romanlar ve yazarlar arasında dolaşırken, okurlarını sanat ve edebiyatın imkânlarına kulak kesilmeye davet ediyor.İnsanoğlunun "sesten simgeye geçiş" aşamasını gösteren yazı, "bir doğal dilin grafik işaretleri yardımıyla geçekleşmesi" anlamıyla kayıtlara geçse de "yazmak" varlığımıza tanıklık etmektir bence. Her ne kadar Sokrates, "yazılı sözün

Üç Sütun: Şiir, Hikaye , Eleştiri – Hakan Arslanbenzer

By |Kasım 17th, 2014|

Okul yıllarından beri şiirin merkezde olduğu bir edebiyat ve düşünce tasavvuruna sahibim. Elinizde tuttuğunuz kitabın sadece yarısı kadarı şiirle ilgili ama kitaptaki hikaye, roman, eleştiri ve dergi yazılarının da temelinde yine şiir alanında kazandığım deneyim yatıyor. Yaşım kırkı iki. Şimdi bir karar vermem gerekiyor. Düşünmeyi ve yazmayı tıpkı ustalarım hatta bazı akranlarım gibi şiiri bir